Reizen door Azerbaijan: angst voor de dictator.

16/07/2013 § Een reactie plaatsen


“Ik haat deze auto’s”, vertelt journaliste Khanim, werkzaam voor een buitenlandse zender in Azerbaijan. Een zoveelste gloednieuwe SUV passeert het restaurant waar we de eerste keer hebben afgesproken. “Iedereen denkt ineens dat je zo’n auto moet hebben, terwijl niemand er geld voor heeft. Mensen kopen zo’n auto met een lening.” Een hypotheek op je auto in feite. De oorzaak? Het songfestival dat in de hoofdstad van Azerbaijan plaatsvond in 2012. Terwijl zangeres Joan voor Nederland haar liedje zong, werden alle Lada’s uit de stad verwijderd, en vulden hypermoderne auto’s het straatbeeld. Onder meer kwamen er nieuwe maar ouderwets lijkende Britse taxi’s het land binnen. Die nieuwe taxi’s zouden symbool staan voor het ‘nieuwe’ Azerbaijan.

taxi

Er wordt vooral gebruik van gemaakt door toeristen en inwoners van Baku met geld. En dat zijn er relatief weinig. Azerbaijan is niet direct, zoals collega Kaukasusland Georgië wel is, bezig om een toeristische trekpleister te worden en de mensen met geld zijn ook niet in de meerderheid. Het gemiddelde inkomen ligt rond de 300 euro per persoon in het buurland van Iran. President Ilham Aliyev vond het desondanks nodig om Azerbaijan de 21e eeuw in te katapulteren tijdens het songfestival. Hoewel? Heel Azerbaijan? Het lijkt vooral bedoeld om de hoofdstad te promoten. Die ziet er op de toeristische plekken, zoals aan de boulevard en in het oude stadscentrum weliswaar prachtig uit. Maar je hoeft maar een paar straten verder te lopen en je ziet de armoede aan je voorbij trekken. De ‘Sovjet’ flatgebouwen zijn er nog altijd, maar die zijn dan wel vakkundig aan het zicht van de meeste reizigers onttrokken.

WP_20130702_037

WP_20130706_009

Baku is op het eerste gezicht een prachtige stad, modern met schone wegen, mooie parken en moderne shoppingmalls, maar op het tweede gezicht liggen de zaken toch iets anders. Om maar te zwijgen over de situatie buiten de stad.

In Amsterdam, onderweg naar Baku ontmoet ik de Nederlands-Azerbaijaanse Semra, opgegroeid in Baku, maar al vroeg verhuisd naar Nederland. “De kansen in Nederland op goed onderwijs en werk zijn beter”, vertelt ze mij. Logisch, realiseer ik mij later, wanneer Khanim me vertelt dat corruptie en slecht onderwijs tot de grootste problemen behoren in het olierijke land.

“Hier is de universiteit”, vertelt ze me terwijl we door het centrum van Baku lopen. Een prachtig oud gebouw waar de Nederlandse universiteiten nog een puntje aan kunnen zuigen. “Een diploma kun je in feite kopen. Je gaat naar de les, slaapt wat, betaalt de instantie een bepaald bedrag, en je hebt je diploma na aan aantal jaren binnen.” Het klinkt ongelooflijk, maar wie ben ik om een ervaringsdeskundige tegen te spreken. “Heel wat kennissen hebben het zo gedaan”, vertelt ze mij. Ik besluit nooit meer te klagen over mijn oude scholen.

Tegelijkertijd, ondanks alle problemen van het land, is er een aantal weken geleden een hypermodern hotel geopend in Baku. Het Fairmont Hotel bevindt zich in een van de drie Flame Towers die de president graag gebouwd zag worden. Een kamer kost 240 dollar per nacht, bijna een gemiddeld maandsalaris voor de Azerbaijani. Een suite is er vanaf 400 dollar. Ik vraag bij het hotel hoeveel kamers er zijn geboekt. Slechts 20 van de 318 kamers zijn bezet. Het is maar waar je prioriteit aan geeft als president…

WP_20130704_005                                                                                        Kamer in Fairmont Hotel

Recent heeft de overheid bepaald dat je als burger niet zomaar de straat mag oversteken. Dat moet gebeuren op de aangewezen plek. Dat klinkt in eerste instantie logisch, een beetje zoals hier een zebrapad, maar de regel is zo dat als je oversteekt op een plek waar dat officieel niet mag, je een boete tegemoet kan zien van 20 euro. Er vindt een enorme willekeur plaats bij het uitdelen van die boete. Oftewel: er is geen peil op te trekken en het is maar net of de dienstdoende politieagent met het juiste of verkeerde been uit bed is gestapt.

Mensen hebben veel redenen om ontevreden te zijn over de situatie in Azerbaijan. Waarom demonstreren ze niet? Waarom geen ‘Azerbaijaanse Lente’? “Mensen zijn bang. Er waren in 2011 wel protesten, maar die werden hardhandig neergeslagen. En mensen willen simpelweg niet doodgaan bij demonstraties. De angst zit er goed in”, aldus Khanim. Er zijn zo’n 400 Azerbaijani bij de demonstraties in 2011 opgepakt. Op de ‘Democracy Index’ van 2011 staat het land op plek 140, van de in totaal 167 landen.

De journaliste gaat nog even verder: “Mensen zijn bang om in het openbaar over politiek te praten. Een echte oppositie is er ook niet. Vrijheid van meningsuiting is hier een utopie. De media zijn volledig in overheidshanden en schrijven allemaal prachtige verhalen over de president.”

Diezelfde president is de zoon van…de vorige president. Azerbaijan als familiebedrijf. Sinds 2003 is Aliyev aan de macht, nadat hij zijn vader opvolgde die dat jaar overleed en die de tien jaar daarvoor de leiding had over het land. In 2009 gaf Aliyev zichzelf de macht om tot in de eeuwigheid herkiesbaar te zijn bij presidentsverkiezingen.

Er is overigens nog een andere reden waarom mensen niet demonstreren. Een simpel gevolgd van de olie waar het land rijk aan is. “Mensen hebben het hier steeds net goed genoeg. Als er ontevredenheid is, zorgt de overheid ervoor dat ze die ontevredenheid afkopen. Dat kan makkelijk met zoveel oliegeld. Het openbaar vervoer is zeer goedkoop, 20 eurocent voor een rit met de metro, dat soort zaken worden goed geregeld. En na het songfestival mochten de Lada’s zich weer in de straten vertonen.”

WP_20130702_034

Half oktober zijn er weer presidentsverkiezingen in Azerbaijan, de verwachting is dat Aliyev opnieuw wint. “Het enige waar ik hoop uit haal is de jeugd. Die heeft toekomst, het is te hopen dat zij later als ze volwassen zijn inzien dat dit systeem geen toekomst heeft. Pas dan zal er weer op grote schaal gedemonstreerd worden. Nu is het allemaal klein bier en hebben de meeste mensen vooral angst voor het regime.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Wat is dit?

Je leest nu Reizen door Azerbaijan: angst voor de dictator. voor De wereld van Bas.

Meta

%d bloggers liken dit: